Tam i z powrotem, czyli podróże kształcą
Zapowiedź kolejnego turnieju w Matriksie
Któż z nas nie lubi podróżować? Podróże mają różne formy i cele, scrabbliści podróżują w każdy dostępny sposób, ale zwykle w jednym celu – aby wspólnie z innymi odbywać podróże językowe przy planszy. W czasie podróży poznajemy też nowe miejsca, ale, a może przede wszystkim – słowa. Nic zatem dziwnego w tym, że patronem kolejnego turnieju w klubie Matriks będzie właśnie podróżnik, do tego zapewne pionier polskiego reportażu, choć, jak to czasem bywa, zapomniany i dopiero od niedawna ponownie odkrywany.
11 stycznia 1897 roku urodził się Kazimierz Nowak. Przyszedł na świat na Podkarpaciu, ale na swoją siedzibę wybrał Poznań. Wiele czasu w nim jednak nie spędzał. W 1925 roku porzucił (lub jak inni twierdzą, to jego porzucono) regularną pracę i zajął się zarabianiem na życie jako korespondent prasowy i fotograf. Przemierzał (zwykle rowerem) Europę od Francji po Turcję. Dotarł także do ówczesnej Trypolitanii (dzisiejszej Libii), gdzie zaświtał w jego głowie pomysł, który przesądził o dalszym życiu. Mimo wielu przeszkód rozpoczął w 1931 roku wielką podróż przez Afrykę... rowerem. Trudno to sobie dzisiaj wyobrazić, ale przejechał rowerem cały kontynent afrykański z północy na południe i po dwóch i pół latach dotarł do Kapsztadu. A stamtąd postanowił wrócić... inną trasą, znowu rowerem. Tym razem jednak rower odmówił posłuszeństwa i drogę powrotną do wybrzeży algierskich pokonał także konno, łódką, pieszo, a w końcu dromaderem przez Saharę. Po ponad pięciu latach i po przebyciu ponad 40 000 kilometrów afrykańskich bezdroży dociera do Poznania.
Nie wiemy, czy w czasie swojej podróży zetknął się z ludźmi mówiącymi językiem gyyz (miał taką szansę w Etiopii), czy pożywiał się karambolą, a może leczył kigelią (na pewno nie jadł, skoro wrócił), czy uciekał przed serwalem. Ale możemy to sprawdzić – Kazimierz Nowak wysyłał regularnie swoje korespondencje i fotografie do Polski, a po powrocie wydał książkę „Kazimierz Nowak. Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Listy z podróży afrykańskiej 1931–1936”, po której przeczytaniu Ryszard Kapuściński napisał: „Przejęty jestem lekturą książki Kazimierza Nowaka (...). Rewelacyjna to rzecz, którą włączam jako stałą pozycję do swoich wykładów, rozmów, refleksji na temat reportażu zagranicznego; oby zajęła ona stałe miejsce na listach klasyki polskiego reportażu – czego zresztą jestem od tego momentu sam gorącym zwolennikiem”.
Podróże, zwłaszcza takie, jak Kazimierza Nowaka, kształcą. Podróżnik, reportażysta, sztukmistrz słowa – to zacny patron naszych słownych zmagań. A zatem – w środę, 11 stycznia, ruszamy w kolejną podróż, choć tylko po języku i planszy scrabblowej. Zapraszamy!
PS A jeśli ktoś chętny dowiedzieć się więcej o Kazimierzu Nowaku, niech zajrzy na oficjalną stronę o Kazimierzu Nowaku.
11 stycznia 1897 roku urodził się Kazimierz Nowak. Przyszedł na świat na Podkarpaciu, ale na swoją siedzibę wybrał Poznań. Wiele czasu w nim jednak nie spędzał. W 1925 roku porzucił (lub jak inni twierdzą, to jego porzucono) regularną pracę i zajął się zarabianiem na życie jako korespondent prasowy i fotograf. Przemierzał (zwykle rowerem) Europę od Francji po Turcję. Dotarł także do ówczesnej Trypolitanii (dzisiejszej Libii), gdzie zaświtał w jego głowie pomysł, który przesądził o dalszym życiu. Mimo wielu przeszkód rozpoczął w 1931 roku wielką podróż przez Afrykę... rowerem. Trudno to sobie dzisiaj wyobrazić, ale przejechał rowerem cały kontynent afrykański z północy na południe i po dwóch i pół latach dotarł do Kapsztadu. A stamtąd postanowił wrócić... inną trasą, znowu rowerem. Tym razem jednak rower odmówił posłuszeństwa i drogę powrotną do wybrzeży algierskich pokonał także konno, łódką, pieszo, a w końcu dromaderem przez Saharę. Po ponad pięciu latach i po przebyciu ponad 40 000 kilometrów afrykańskich bezdroży dociera do Poznania.
Nie wiemy, czy w czasie swojej podróży zetknął się z ludźmi mówiącymi językiem gyyz (miał taką szansę w Etiopii), czy pożywiał się karambolą, a może leczył kigelią (na pewno nie jadł, skoro wrócił), czy uciekał przed serwalem. Ale możemy to sprawdzić – Kazimierz Nowak wysyłał regularnie swoje korespondencje i fotografie do Polski, a po powrocie wydał książkę „Kazimierz Nowak. Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd. Listy z podróży afrykańskiej 1931–1936”, po której przeczytaniu Ryszard Kapuściński napisał: „Przejęty jestem lekturą książki Kazimierza Nowaka (...). Rewelacyjna to rzecz, którą włączam jako stałą pozycję do swoich wykładów, rozmów, refleksji na temat reportażu zagranicznego; oby zajęła ona stałe miejsce na listach klasyki polskiego reportażu – czego zresztą jestem od tego momentu sam gorącym zwolennikiem”.
Podróże, zwłaszcza takie, jak Kazimierza Nowaka, kształcą. Podróżnik, reportażysta, sztukmistrz słowa – to zacny patron naszych słownych zmagań. A zatem – w środę, 11 stycznia, ruszamy w kolejną podróż, choć tylko po języku i planszy scrabblowej. Zapraszamy!
Autor: Marek Dudkiewicz
PS A jeśli ktoś chętny dowiedzieć się więcej o Kazimierzu Nowaku, niech zajrzy na oficjalną stronę o Kazimierzu Nowaku.
